عَلى جَوادِّ طُرُقِها . زمين را در جنبش امواج شديد و پرهيجان و لجّه‌هاى درياهاى مملو از آب فرو برد ؛ درياهايى كه امواج عظيمشان متلاطم است و مانند شتران نر كه در هنگام هيجان كف بر لب مىآورند ، به هم مىخورَد . پس هيجان آب متلاطم ، به جهت سنگينى زمين خاضع و آرام شد ، و جهش و برخورد آن ساكن گشت ، و آب خضوع و فروتنى نشان داد وقتى كه زمين بر آن غلتيد ، و پس از شدّت و اضطراب ، آرامش و قرار يافت و امواجش از طغيان و هياهو بازايستاد و در حلقهء لجام آهنين محدود و فرمانبر شد . و زمين از نخوت و سركشى آن مانع شد ، پس آب فرو نشست و دور زمين را گرفت . و خداوند متعال كوههاى بزرگ و بلند را بر زمين نصب كرد ، و چشمه‌هاى آب را در بيابانها و نهرها ظاهر و جارى نمود ، و حركات زمين را با كوهها متعادل ساخت و آن را از اضطراب نگه داشت ، و بين جوّ و زمين فسحت و وسعت برقرار كرد ، و هوا را براى تنفّس متناسب ساخت ، و اهل زمين را با تمام منافع و مصالحشان بيرون آورد ، و زمين را براى روييدن گياه و نبات در آن آماده نمود ، و براى قسمتهايى از زمين كه به واسطهء ارتفاع و بلندى ، آب چشمه‌ها و رودخانه‌ها بر آنها نمىنشيند ابر را ايجاد فرمود كه زمينهاى مرده را زنده مىسازد و گياه آن را بيرون مىآورد ، و ميان پاره‌هاى درخشان ابر بعد از آنكه از هم جدا بودند ، الفت برقرار كرد و آنها را به هم پيوسته و متّصل ساخت تا متحرّك گردند و بعد از اتّصال به يكديگر ، بزرگ شوند و برق از آن در لمعان آيد . و خدا ابرها را فرستاد در حالى كه آب بارنده بودند و به وسيلهء آن از مكان بىگياه زمين و از كوههاى كم‌گياه ، گياه تازه و خرّم بيرون آورد ، سپس آن زمين باطراوت و مزيّن شد به مرغزارها و سبزه‌ها و شكوفه‌هاى نورانى و زيبا و خوشبو . و خداوند متعال اين همه [ آفرينشها و ارتباطات و مناسبات و آثار قدرت خود ] را وسيلهء رسيدن مردم به مقاصد و رفع نيازمنديها و روزىِ